Hoe retailers en fabrikanten in Nederland voedselverspilling bestrijden

Wist je dat bijna 33% van de totale voedselproductie wereldwijd wordt verspild? Aan de andere kant staat het feit dat bijna 1 op de 9 mensen in de wereld honger lijden op dagelijkse basis. Dramatische getallen. Maar verstandiger omgaan met voedsel begint gewoon bij jou thuis, en in ons eigen land. En gelukkig zien we dat retailers en voedselproducenten meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen productie en distributieprocessen. In dit artikel gaan we kort in op de omslag die wij als consumenten maken ten opzichte van voedselverspilling en de ontwikkelingen in Nederland bij voedselproducenten

Een wereldwijd probleem: waarom is er eigenlijk voedselverspilling? 

Wereldwijd wordt er genoeg voedsel geproduceerd voor de gehele mondiale bevolking. Als je het zo stelt, met aan de ene kant een overschot van voedselproductie en de andere kant een hongerlijdende wereldbevolking lijkt deze kloof gemakkelijk te overbruggen. Wereldwijd is voedselverspilling een actueel thema geworden en vaak wordt 'honger' als voornaamste reden aangegeven om het op te lossen.

Maarten Rill, hoofd Food & Nutrition van Real Life Sciences Nederland legt uit: “We verwachten dat de wereldbevolking zal toenemen in 2050 tot 2 miljard mensen. En op dit moment gaat bijna de helft van elke ton geproduceerd voedsel verloren. De verspilling ontstaat meestal door problemen met het transport, verpakkingen, opslag en bewaring. Maar ook regelgeving en eisen van de voedselautoriteiten spelen een rol in de kwestie van voedselverspilling."  

“Toch komt het grootste issue eigenlijk voort uit culturele impact en verkeerde informatie. Vaak leiden houdbaarheidsdata tot een verkeerde interpretatie. Je kent ze vast en zeker: die vermeldingen op een verpakking met 'dit product is houdbaar tot’ of dit product mag ‘verkocht worden tot’. Consumenten raken ervan overtuigd dat voedsel niet meer eetbaar is, en dat is het moment dat veel voedingswaren onnodig in de vuilnisbak verdwijnen.”

Afbeelding 1. Voedselverspilling is een wereldwijd probleem. Maar als we slechts 25% minder voedsel zouden verspillen, dan is statisch het voedselprobleem opgelost. 

Maarten vervolgt: "Gek genoeg, als we maar 25 procent minder zouden verspillen wereldwijd zouden we het hongerprobleem al kunnen oplossen volgens de statistieken. Echter, zijn er veel grijze zones in deze problematiek en lijkt onze voedselverspilling een van de wicked problems."

Wicked problems zijn complexe problemen die lastig zijn te herkennen, en vragen om een verscheidenheid aan oplossingen om problematiek aan te pakken. En dan nog zal je probleem als voedselverspilling misschien nooit helemaal oplossen. Maar we kunnen wel beter en verstandiger met voedselverspilling omgaan.

Nederlandse consument kritischer over voedselverspilling

Onder het mom van duurzaamheid en een 'circulaire economie', is men in Nederland de afgelopen jaren steeds kritischer gaan kijken naar de gehele voedselketen. Circulaire economie is een ideaal van een economie waarbij grondstoffen niet worden uitgeput, en reststoffen opnieuw worden hergebruikt. Het is een kringloop proces, waarbij het behoud van waarde van grondstoffen een uitgangspunt is. In principe zou je dan alle stoffen slim kunnen hergebruiken. 

Maarten vult aan: “Vandaag de dag zien we veel bottom-up of grassroots initiatieven, gestart vanuit consumenten die voedselverspilling tegengaan. Want zo moeilijk is het niet,  er is een hoop wat mensen zelf kunnen doen om minder voedsel te verspillen. Het idee van het bedrijf Kromkommer, met zijn soepjes en misvormde groenten, begon gewoon als eigen initiatief om voedselverspilling tegen te gaan. Want het is zonde dat goede, gezonde groentes worden verbrand, alleen maar omdat ze er anders uitzien.”

Afbeelding 2. 'Verspilling is zonde'. Krom Kommer maakt soep van groente die is afgekeurd vanwege de vorm. De onderneming zorgt ervoor dat men anders is gaan kijken naar 'gekke groenten'. Bron: Kromkommer

Deze kleine initatieven worden opgepakt en opgeschaald door retailers. “Onze eigen Albert Heijn introduceerde later Buitenbeentjes. De gedachte dat groente er op een bepaalde ‘esthetische wijze’ uit moet zien begint te veranderen”, vindt Maarten. "En dat helpt flink op het bewustzijn in de maatschappij te veranderen. Het mooie is, dat is voor iedereen zichtbaar en veel meer mensen nemen hier een standpunt over in.”

Meer aandacht voor slim hergebruik restvoeding, juist dóór kwaliteitsmanagement

Maar wat doen voedselproducenten eigenlijk zelf op dit vlak, en hoe gaan zij hier mee om? Voedselconsumptie is iets wat wij allemaal dagelijks doen en waar we stappen inzetten, maar voedselproductie is ook bezig met deze problematiek. Op hun beurt besteden zij ook veel aandacht aan het slim hergebruik van restproducten.

Het 'circulair denken' steeds meer plek in in het denken over kwaliteit. Hieronder een overzicht van hoe de ideale voedselketen er uit zou kunnen zien. 

Afbeelding 3. De voedselketen in een circulaire economie, waarbij waardebehoud en de upcycling van nutriënten een gewoonte is in alle onderdelen van het proces. Bron: Circulate News, A circular Food System - Interview with Tristam Stuart.

Maarten vertelt: “Het leuke is, de voedsel industrie is een echte maakindustrie. Zo waren wij onlangs bij een chipsfabrikant op de bezoek. En het is simpel, van de ene kant komen aardappelen met vrachtwagens naar binnen, een aan de andere kant komen er chipszakken uit. Het is een hele concrete keten van productie. Maar uiteraard zijn er ook aardappels die niet gebruikt kunnen worden en deze moeten ook een herbestemming krijgen. Elke aardappel die niet gebruikt kan worden wordt doorverkocht als veevoer en zijn er in de fabrieken zijn er ook andere anti-verspillingsintitatieven.”


Juist doordat we productieprocessen zo gedetailleerd in kaart hebben gebracht en nauwlettend controleren komen er ook nieuwe mogelijkheden voor anti-verspillings initiatieven.

Maar hoe zit het dan met kwaliteitsmanagement? Zorgen de strengere eisen in onze voedselindustrie juist niet voor meer verspilling? Maarten knikt twijfelend, en zegt dat het veel genuanceerder ligt. ‘Nou, het één sluit het ander natuurlijk niet uit. Kwaliteitscontroles en kwaliteitsstandaarden zijn steeds belangrijker geworden, al helemaal in nutrition. Denk maar aan de melkpoederschandalen in China. En in Nederland hebben we een hele hoge standaard op dit gebied.'

"Maar juist doordat we productieprocessen zo gedetailleerd in kaart hebben gebracht en nauwlettend controleren komen er ook nieuwe mogelijkheden voor verspillingsinitiatieven. Men kent de processen juist beter, waardoor duidelijk wordt wat de restproducten nu eigenlijk zijn en hoe ze kunnen worden hergebruikt. Op deze manier werken kwaliteitsmanagement en de bestrijding van voedselverspilling juist samen, en niet zo zeer tegen elkaar."

Tot slot zegt Maarten, "Ons team Food & Nutrition werkt hoofdzakelijk met bedrijven die in Nederland produceren. En er zijn legio van bedrijven die interessante producten produceren. En al die producten gebruiken wij gewoon dagelijks. Dat maakt het ook heel concreet, tastbaar en onderdeel van jouw eigen leven;  het is een kans om de volledige levenscyclus te volgen. Wat gebeurt er allemaal met een voedingsproduct voordat het bij jou in huis komt? Dat is een vraagstuk wat mensen keer op keer nieuwsgierig maakt en dat maakt werken in Food & Nutrition voor mij persoonlijk uitdagend."



In de wereld van Food & Nutrition liggen vele kansen op je te wachten als je Quality Assurance specialist bent - ook als je uit de farma komt. Maar uiteraard zijn er ook andere specialisaties die binnen de food, nutrition en fmcg van belang zijn. Wil je meer weten over werken in Food & Nutrition? Neem dan contact op onze recruitment consultants Maarten Rill of Tom Hebben (Quality Assurance in Food) voor een advies op maat.  



Strenge privacyregels hinderen medisch onderzoek in Nederland

23 sep 2019

Nederlandse ziekenhuizen durven geen medische onderzoeksdata uit te wisselen. Dit remt de ontwikkeling van nieuwe behandelingen.

Nieuw: Salary Report 2019 Pharma & Biotech

17 sep 2019

Vandaag vieren wij de lancering van ons nieuwe Salary Report 2019! Dit jaar in een interactief en digitaal format! Wil jij toegang tot transparante inzichten in salarissen en trends in de pharma & biotech markt? Lees dan snel verder!

Waarom het goed is om op sollicitatiegesprek te gaan, ook als je niet op zoek bent naar een nieuwe baan

03 sep 2019

Sollicitatiegesprekken kunnen je helpen bij de volgende stap in je carrière. Diverse professionals geven advies over het doen van oriënterende gesprekken.

Meer aandacht voor het gepast gebruik van innovatieve medicijnen

02 aug 2019

'Medicijnen zijn te duur' is de algemene klacht. Maar kijken we ook genoeg naar het volume van deze medicijnen? Bekijk het onderzoek van SirM en Common Eye in opdracht van het ministerie van VWS “op naar hoger hangend fruit”.